Niedziela, 28 maja 2017 
 Kino eksperymentalne - kilka uwag., 2002
autor: Łukasz Knasiecki
 

3cinema - wolne kino

Film kojarzony jest dzi? głównie dwoma wykształconymi typami - fabułą i dokumentem. Film fabularny wytworzył w okresie międzywojennym swój tzw. styl zerowy, zestaw podstawowych reguł filmowania oraz montażu, które rozpoznawalne są przez wszystkich członków cywilizowanego ?wiata, mających kontakt z kinem czy telewizją. Jakiekolwiek odstępstwa od tego stylu uznawane są za jeżeli nie błędy, to dziwactwa i są dla przeciętnego widza, przyzwyczajonego do książkowej fabuły i klasycznych reguł montażu, bardzo trudne w odbiorze.

Trzeba jednak pamiętać, iż tradycyjne kino fabularne jest jedynie jedną z wielu możliwo?ci wykorzystania filmu. Swą popularno?ć zawdzięcza z pewno?cią bazowaniu na osadzonej w społecznej ?wiadomo?ci książkowej i teatralnej tradycji narracyjnej. Choć sama narracja może być przeprowadzona na wiele sposobów, kino trzyma się najczę?ciej klasycznej, wywodzącej się z teatru formy, która ewoluuje jedynie nieznacznie wraz z upływem czasu i rozwojem techniki filmowej. Narracyjne filmy szukające nieco innej formy opowiadania uznawane są już za awangardowe - by przypomnieć obrazy popularnych w Polsce Jarmuscha i Greenawaya.

Istnieje jednak ogromna ilo?ć twórców, którzy szukają innych możliwo?ci wykorzystania medium filmu. Kino abstrakcyjne, poetyckie, rytualne, strukturalistyczne, ręcznie malowane na ta?mie celuloidowej - to tylko kilka form, różniących się zresztą od siebie w tym samym stopniu co od kina fabularnego. By lepiej zobrazować kwestię - kino eksperymentalne można uznać za odpowiednik przełomu w malarstwie, który dokonał się za sprawą impresjonistów i kubistów. O ile jednak ta nowa sztuka znalazła sobie miejsce w społecznej ?wiadomo?ci, kino eksperymentalne wciąż pozostaje niemal zupełnie nieznane. Powody takiej sytuacji można mnożyć - dwa najważniejsze to problemy z dotarciem do filmów (tu nie wystarcza album z reprodukcjami) i trudno?ć w odbiorze (zakodowana potrzeba narracji utrudnia możliwo?ć skupienia na abstrakcyjnym dziele). Wpływ kina eksperymentalnego na film popularny jest jednak znaczący - popularny dzi? gatunek teledysku, telewizyjne reklamy, forma dzisiejszego dokumentu - wszystkie te filmy czerpią z odkryć obrazów eksperymentalnych.

problemy z dotarciem do filmów

Jak już wspomniałem, podstawowy problem związany z popularyzacją kina eksperymentalnego stanowi samo medium. Kina stały się w dużej mierze instytucjami stricte komercyjnymi, natomiast galerie, w których tego typu filmy mogłyby znale?ć miejsce prezentacji, nie posiadają odpowiedniej aparatury i ?rodków finansowych na sprowadzenie kopii filmowych. Na ?wiecie działa kilka firm dystrybuujących filmy eksperymentalne, głównie w Stanach Zjednoczonych, także w Paryżu i Londynie. Polska posiada jedynie kilka kopii filmów przedwojennej Awangardy oraz nieliczne przykłady rodzimego eksperymentu. Pozostaje więc podróżowanie lub namiastka w postaci dostępnych kaset video. Polecić można paryskie wydawnictwo Re-Voir, londyński British Film Institute oraz szereg wydawnictw amerykańskich. Należy też wspomnieć o corocznym wrocławskim festiwalu sztuki mediów WRO, na którym często można obejrzeć unikalne dzieła i spotkać się z wybitnymi postaciami ?wiatowego filmoznawstwa, jak dr Billem Morrisem.

bibliografia

Jeżeli chodzi o literaturę - w Polsce dostępnych jest jedynie kilka książek dotykających tematu. Godne polecenia są pozycje Ryszarda W. Kluszczyńskiego oraz Marcina Giżyckiego. Literatura angielskojęzyczna jest nieco bardziej obszerna i dostępna jest za pomocą popularnych internetowych księgarni wysyłkowych. Szczegóły w dziale Bibliografia.

problemy z definicją

Za kino eksperymentalne uważa się filmy eksperymentujące z formą, najczę?ciej unikające narracyjne fabuły, skupiające się na dostarczeniu doznań estetycznych i intelektualnych za pomocą oryginalnych ?rodków filmowych. Filmy bliższe raczej pojęciu sztuk plastycznych niż tradycyjnego kina rozrywkowego. Terminu film awangardowy używa się najczę?ciej w stosunku do międzywojennego kina eksperymentalnego, zarówno dadaistów i surrealistów, jak i narracyjnych filmów ekspresjonistów niemieckich i twórców radzieckich. Mianem kina awangardowego uznaje się także aktualnie eksperymentujące z narracją filmy fabularne, często ten termin przylega też do niskobudżetowych filmów niezależnych.



 
3CINEMA | Teksty| Kino eksperymentalne - kilka uwag.