Wtorek, 20 sierpnia 2019 
 Kino futurystów w?oskich
autor: ?ukasz Knasiecki
 

W?oscy futury?ci i film.

Ruch w?oskich futurystów by? jednym z pierwszych, prawdziwych ruchów artystycznych rodz?cej si? Awangardy. Futury?ci chcieli pój?? dalej od kubistów, wyj?? ze sztuk? na ulic?, wprowadzi? do niej stan ci?g?ej rewolucji i prowokacji. Zafascynowani wielkomiejskim ?yciem, technologi? i ruchem nie mogli pozosta? w swych dzia?aniach oboj?tni wobec filmu ? rodz?cego si? w?a?nie medium, niemal idealnie wspó?graj?cego z ich g?ównymi ideami.

Manifest kina futurystycznego

W 1916 w?oscy futury?ci opublikowali manifest Kino Futurystyczne , w którym nazywaj? film ?medium najlepiej nadaj?cym si? dla z?o?onej wra?liwo?ci Futurysty? i wzywaj? do ?uwolnienia kina od odwzorowywania rzeczywisto?ci?. Chc? ?kina zdeformowanego, impresjonistycznego, syntetycznego i dynamicznego?. Zapowiadaj? tworzenie filmowych poematów, przemówie? i poezji, wieloekranowe projekcje, konkluduj?c:

Malarstwo + rze?ba + dynamizm plastyki + uwolnione s?owa
+ skomponowany ha?as + architektura + syntetyczny teatr = Kino Futurystyczne.


Odwa?ne pomys?y futurystów by?y przez nich realizowane z du?ymi problemami. Zrealizowanych zosta?o niewiele prac, z których ogromna wi?kszo?? zagin??a. Problemy techniczne z b?d?cym na wst?pnym etapie rozwoju filmem, cz?sto okaza?y si? nie do przezwyci??enia.

Dzi? z filmowej twórczo?ci futurystów zachowa?y si? g?ównie teksty, szkice oraz fotografie, które stanowi? jedyne dowody ich niezwyk?ej wyobra?ni i wizjonerstwa.

Bruno Corra, Arnaldo Ginna

Eksperymenty z filmem rozpocz?li ju? oko?o roku 1910 bracia Bruno Corra i Arnaldo Ginna. Jako pierwsi skierowali swoj? uwag? ku zale?no?ciom d?wi?ku i obrazu, który to problem mia? sta? si? w przysz?o?ci jednym z tematów najcz??ciej podejmowanych przez awangardowych filmowców. Eksperymenty braci rozpocz??y si? od skonstruowania prostego urz?dzenia opartego na pianinie i kolorowych ?arówkach, do których przypisany by? konkretny d?wi?k instrumentu. Pomalowane (zgodnie z barwami spektrum ?wiat?a) ?arówki zapala?y si? przy odpowiednich d?wi?kach, co powodowa?o podczas grania na pianinie efektown? gr? ?wiate?. Efekty uzyskiwane przez urz?dzenie mia?y ograniczon? warto??, tote? kolejnym krokiem w tych - nazwanych przez nich muzyk? chromatyczn? - eksperymentach, mia? sta? si? film.

W latach 1911-1912 bracia zrealizowali kilka filmów, które malowali r?cznie, bezpo?rednio na ta?mie celuloidowej. By?y to pierwsze filmy abstrakcyjne w historii kina, wyprzedzaj?ce o dekad? nast?pne tego typu próby. Filmy Corry i Ginny koncentrowa?y si? g?ównie na eksperymentach z barwami, np. Studio di effetti tra quattro colori (Studium efektów mi?dzy czterema kolorami) przedstawia?o wspó?granie czterech barw podstawowych, inne próbowa?y przenie?? na ekran ?barwy? poezji (Les Fleurs na podstawie poezji Mallarmé), muzyki (Canto di Primavera wg Mendelssohna) czy malarstwa (Accordo di colore wg obrazu Segantiniego). Kolejne filmy Ginno i Corry by?y ju? d?u?sze (trwa?y oko?o 10 minut) i co za tym idzie bardziej z?o?one. W filmie L?arcobaleno (T?cza) arty?ci stworzyli udramatyzowan? abstrakcj?, któr? nazwali ?symfoni? kolorów?. La danza (Taniec) podobnie ? przedstawia? mia? taniec ciep?ych barw, rytmicznie ??czonych, mieszanych i rozdzielanych. Opis tych filmów mo?na znale?? w tek?cie Bruno Corry Abstract Cinema?Chromatic Music z 1912 roku.

Jako, i? ówczesna technika nie pozwala?a na powielanie filmu barwnego, mo?liwo?? prezentacji efektów pracy Ginny i Corry by?a niezwykle ograniczona - filmy istnia?y tylko w jednej kopii. Do dzi? nie zachowa? si? ?aden z omawianych filmów.

Mi?o?? pieszych

Jednym z nielicznych zachowanych eksperymentów futurystów z filmem jest 2-minutowy obraz Amor Pedestre (Mi?o?? pieszych) Marcela Fabre. Film wykorzystuje typowe dla futurystów dzia?anie redukcjonistyczne. W tym przypadku prosta mi?osna opowiedziana jest wy??cznie z perspektywy stóp, ca?y film skupia si? na przedstawieniu nóg bohaterów uwik?anych w histori? mi?o?ci i zdrady. Film jest dosy? typowym dla filmów pó?niejszej awangardy eksperymentem stylistycznym, polegaj?cym na absurdalnym odwróceniu perspektywy narracji.

Bragaglia

Anton Giulio Bragaglia by? zdecydowanie najbardziej zaanga?owanym w film futuryst?. W 1916 roku zrealizowa? cztery filmy, z czego trzy by?y produkcjami pe?nometra?owymi; czwarty film - Dramma in Olimpo by? krótkometra?owym ?artem.

Najbardziej znanym z filmów Bragaglii jest Thais, jego jedyny w pe?ni zachowany film (cho? niestety niezwykle trudny do zdobycia). W tym 70-minutowym filmie ironicznie uj?ta historia mi?o?ci przedstawiona zosta?a na tle zaskakuj?cej, geometrycznej scenografii, przypominaj?cej pó?niejsze dokonania niemieckich ekspresjonistów. Sporadycznie pojawiaj?ce si? napisy by?y fragmentami tekstów Baudelaire?a. O kolejnych filmach Bragaglii nie wiadomo wiele, drugi nosi? tytu? Il Mio Cadavere, natomiast kolejny, Il Perfido Incanto, mia? zaskakiwa? fotodynamicznymi efektami uzyskanymi za pomoc? zniekszta?caj?cych luster i zdj?? trikowych.

Warto?? filmów Bragaglii polega?a wi?c g?ównie na zastosowaniu kilku nowatorskich elementów formalnych ? opowiadane w nich historie by?y typowymi dla tamtych czasów, teatralnymi inscenizacjami.

Vita Futurista

Plakat do filmu <i>Viva Futurista</i> A. Ginny


W 1916 roku Arnaldo Ginna zrealizowa? jedyne kolektywne filmowe dzie?o futurystów ? Vita Futurista. Film oparty zosta? na pomys?ach artystów skupionych wokó? florenckiego pisma L?Italia Futurista ? m.in. Marinettiego, Corry oraz Giacomo Balli. Obraz sk?ada? si? z kilku inscenizowanych cz??ci o wiele mówi?cych tytu?ach ? ?Jak futurysta ?pi? (sen m??czyzny ubranego w kompletny garnitur i melonik), ?Sentymentalny futurysta? (gdzie nastrój budowany by? tonowaniem na granat ta?my celuloidowej), ?Dramat przedmiotów? (dyskusja mi?dzy stop?, m?otkiem i parasolem), ?Poranna gimnastyka? (z dyskusj? mi?dzy bokserskimi r?kawicami Marinettiego i Chiti). W innej scenie filmu Giacommo Balla zakochuje si? w krze?le, czego owocem s? narodziny podnó?ka...

W Vita Futurista zastosowano wiele awangardowych metod ? obraz filmowano przez zniekszta?caj?ce lustra, ta?m? barwiono, twórczo wykorzystywano jej defekty mechaniczne. Cho? film znany jest jedynie z opisów jego twórców (wszystkie 4 kopie filmu zagin??y), wydaje si? by? ?mia?? realizacj? manifestu filmowego futurystów oraz dowodem ich niezwykle twórczego podej?cia do kina.

Co ciekawe, ten jeden z pierwszych filmów awangardowych odebrano w stylu, który mia? cz?sto towarzyszy? projekcjom kina eksperymentalnego w przysz?o?ci ? w kinach ekran oburzeni widzowie obrzucili film pomidorami i makaronem (cho? to ju? sprawa typowo w?oska...).

Znaczenie kina futurystów dla rozwoju kina eksperymentalnego.

Futury?ci byli pierwsz? grup? artystów awangardowych, którzy podj?li si? twórczo?ci filmowej. Ich filmy zawiera?y wiele elementów charakterystycznych dla pó?niejszej twórczo?ci eksperymentalnej ? s? w nich echa surrealizmu i dadaizmu spod znaku Richtera i Bunuela, ostrej krytyki zastanej rzeczywisto?ci tak widocznej w kinie podziemnym lat 60., wreszcie prototypowe elementy kina abstrakcyjnego, rozwijaj?cego si? w latach 20. i 30. Trudno oceni? czy wp?yw twórczo?ci futurystów na filmowców niemieckich i francuskich w kolejnych latach by? du?y ? ich filmy prezentowane by?y niezwykle rzadko, by w pó?niejszych latach znikn?? zupe?nie z obiegu filmowego. Nie mo?na jednak futurystom odebra? jednego - to oni zrealizowali pierwsze ?artystyczne? czy te? ?awangardowe? filmy.

 
 
  1. Rees A.L., A History of Experimental Film and Video, BFI, Londyn, 1999
  2. Michael Kirby, Futurist performance, EP Dutton & Co, Nowy Jork, 1971
  3. Bruno Corra, Abstract Cinema?Chromatic Music, w: Il pastore, il gregge e la zampogna, Bolonia, 1912
  4. F.T Marinetti (red.), The Futurist Cinema, w: L?Italia futurista 15.11.1916, Mediolan, 1916
 
 
  1. Futurism and Futurists



 
Anton Giulio Bragaglia
Arnaldo Ginna
Bruno Corra
Vita Futurista
Thais
The Futurist Cinema
futuryzm
Abstract Cinema?Chromatic Music


3CINEMA | Teksty| Kino futurystów w?oskich