Poniedziałek, 22 kwietnia 2019 
 Kino eksperymentalne - kilka uwag., 2002
autor: ?ukasz Knasiecki
 

3cinema - wolne kino

Film kojarzony jest dzi? g?ównie dwoma wykszta?conymi typami - fabu?? i dokumentem. Film fabularny wytworzy? w okresie mi?dzywojennym swój tzw. styl zerowy, zestaw podstawowych regu? filmowania oraz monta?u, które rozpoznawalne s? przez wszystkich cz?onków cywilizowanego ?wiata, maj?cych kontakt z kinem czy telewizj?. Jakiekolwiek odst?pstwa od tego stylu uznawane s? za je?eli nie b??dy, to dziwactwa i s? dla przeci?tnego widza, przyzwyczajonego do ksi??kowej fabu?y i klasycznych regu? monta?u, bardzo trudne w odbiorze.

Trzeba jednak pami?ta?, i? tradycyjne kino fabularne jest jedynie jedn? z wielu mo?liwo?ci wykorzystania filmu. Sw? popularno?? zawdzi?cza z pewno?ci? bazowaniu na osadzonej w spo?ecznej ?wiadomo?ci ksi??kowej i teatralnej tradycji narracyjnej. Cho? sama narracja mo?e by? przeprowadzona na wiele sposobów, kino trzyma si? najcz??ciej klasycznej, wywodz?cej si? z teatru formy, która ewoluuje jedynie nieznacznie wraz z up?ywem czasu i rozwojem techniki filmowej. Narracyjne filmy szukaj?ce nieco innej formy opowiadania uznawane s? ju? za awangardowe - by przypomnie? obrazy popularnych w Polsce Jarmuscha i Greenawaya.

Istnieje jednak ogromna ilo?? twórców, którzy szukaj? innych mo?liwo?ci wykorzystania medium filmu. Kino abstrakcyjne, poetyckie, rytualne, strukturalistyczne, r?cznie malowane na ta?mie celuloidowej - to tylko kilka form, ró?ni?cych si? zreszt? od siebie w tym samym stopniu co od kina fabularnego. By lepiej zobrazowa? kwesti? - kino eksperymentalne mo?na uzna? za odpowiednik prze?omu w malarstwie, który dokona? si? za spraw? impresjonistów i kubistów. O ile jednak ta nowa sztuka znalaz?a sobie miejsce w spo?ecznej ?wiadomo?ci, kino eksperymentalne wci?? pozostaje niemal zupe?nie nieznane. Powody takiej sytuacji mo?na mno?y? - dwa najwa?niejsze to problemy z dotarciem do filmów (tu nie wystarcza album z reprodukcjami) i trudno?? w odbiorze (zakodowana potrzeba narracji utrudnia mo?liwo?? skupienia na abstrakcyjnym dziele). Wp?yw kina eksperymentalnego na film popularny jest jednak znacz?cy - popularny dzi? gatunek teledysku, telewizyjne reklamy, forma dzisiejszego dokumentu - wszystkie te filmy czerpi? z odkry? obrazów eksperymentalnych.

problemy z dotarciem do filmów

Jak ju? wspomnia?em, podstawowy problem zwi?zany z popularyzacj? kina eksperymentalnego stanowi samo medium. Kina sta?y si? w du?ej mierze instytucjami stricte komercyjnymi, natomiast galerie, w których tego typu filmy mog?yby znale?? miejsce prezentacji, nie posiadaj? odpowiedniej aparatury i ?rodków finansowych na sprowadzenie kopii filmowych. Na ?wiecie dzia?a kilka firm dystrybuuj?cych filmy eksperymentalne, g?ównie w Stanach Zjednoczonych, tak?e w Pary?u i Londynie. Polska posiada jedynie kilka kopii filmów przedwojennej Awangardy oraz nieliczne przyk?ady rodzimego eksperymentu. Pozostaje wi?c podró?owanie lub namiastka w postaci dost?pnych kaset video. Poleci? mo?na paryskie wydawnictwo Re-Voir, londy?ski British Film Institute oraz szereg wydawnictw ameryka?skich. Nale?y te? wspomnie? o corocznym wroc?awskim festiwalu sztuki mediów WRO, na którym cz?sto mo?na obejrze? unikalne dzie?a i spotka? si? z wybitnymi postaciami ?wiatowego filmoznawstwa, jak dr Billem Morrisem.

bibliografia

Je?eli chodzi o literatur? - w Polsce dost?pnych jest jedynie kilka ksi??ek dotykaj?cych tematu. Godne polecenia s? pozycje Ryszarda W. Kluszczy?skiego oraz Marcina Gi?yckiego. Literatura angielskoj?zyczna jest nieco bardziej obszerna i dost?pna jest za pomoc? popularnych internetowych ksi?garni wysy?kowych. Szczegó?y w dziale Bibliografia.

problemy z definicj?

Za kino eksperymentalne uwa?a si? filmy eksperymentuj?ce z form?, najcz??ciej unikaj?ce narracyjne fabu?y, skupiaj?ce si? na dostarczeniu dozna? estetycznych i intelektualnych za pomoc? oryginalnych ?rodków filmowych. Filmy bli?sze raczej poj?ciu sztuk plastycznych ni? tradycyjnego kina rozrywkowego. Terminu film awangardowy u?ywa si? najcz??ciej w stosunku do mi?dzywojennego kina eksperymentalnego, zarówno dadaistów i surrealistów, jak i narracyjnych filmów ekspresjonistów niemieckich i twórców radzieckich. Mianem kina awangardowego uznaje si? tak?e aktualnie eksperymentuj?ce z narracj? filmy fabularne, cz?sto ten termin przylega te? do niskobud?etowych filmów niezale?nych.



 
3CINEMA | Teksty| Kino eksperymentalne - kilka uwag.