Sobota, 16 grudnia 2017 
 Len Lye
 
ur. 4.07.1981 w Christchurch (Nowa Zelandia), zm. maju 1980 w Warwick (USA)
narodowość: NWZ
 
 Fragmenty ta?m filmowych Len Lye`a (1) Fragmenty ta?m filmowych Len Lye`a (2) Len Lye przy pracy Len Lye przy pracy

Len Lye to jeden z najbardziej ekscentrycznych i jeszcze do niedawna niedocenianych artystów XX wieku. Urodzony w robotniczej rodzinie w kolonialnej Nowej Zelandii Lye szybko zakończył edukację i oddał się podróżowaniu po otaczających Nową Zelandię dziewiczych wyspach południowego Pacyfiku. "Prymitywna" kultura, sztuka i rytuały, z którymi się tam zetknął miały mieć duży wpływ na jego przyszłą twórczo?ć. Młodego Lena od dzieciństwa fascynowały dwie rzeczy - sztuka i ruch, toteż gdy usłyszał o europejskim moderni?mie a w szczególno?ci o manifestach futurystów, nie wahał się podjąć trudu 9-tygodniowego rejsu do Europy.

W Londynie młody Lye szybko wsiąknął w ?rodowisko tamtejszej awangardy, był członkiem kilku grup artystycznych, uczestniczył w kilku ważnych zbiorowych wystawach, w tym pokazie surrealistów. W tym czasie artysta malował obrazy łączące zdobycze modernizmu z organiczną estetyką sztuki Oceanii. Dzięki pomocy przyjaciół zrealizował swój pierwszy film, Tusalava. Film stał się dla artysty idealnym ?rodkiem spełnienia własnej obsesji, wprawienia sztuki w ruch. Talent młodego Nowozelandczyka zauważył prowadzący produkującą filmy reklamowe i dokumentalne firmę G.P.O. Film Unit John Grierson. W GPO Lye rozpoczął eksperymenty w tworzeniem filmów bez użycia kamery, rysując je bezpo?rednio na ta?mie filmowej. Pierwszym efektem tych eksperymentów był powstały w 1935 roku Colour Box, The. W kolejnych filmach dla GPO Lye eksperymentował z montażem oraz różnymi formami animacji, mieszając je często w zaskakujący sposób w poszczególnych filmach. Obok filmów w cało?ci ręcznie malowanych Lye wykorzystywał animację lalkową (Birth of The Robot, The) i kolorowany ręcznie klasyczny film przedstawiający (Rainbow Dance). Jako ?cieżkę d?więkową wykorzystywał często motywy jazzowe, współgrające z uwolnioną, improwizowaną formą swoich filmów. Kolorowe, żywe filmy Lye'a często wykorzystywane były jako urozmaicenie cięższych, czarno-białych dokumentów produkowanych przez GPO.

Po wojne Lye, jak wielu artystów, przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Utraciwszy sponsora w postaci GPO nie był w stanie zebrać odpowiednich funduszy na realizację swoich filmów i skierował się ku rze?bie kinetycznej - innej formie łączącej sztukę i ruch. Przez ponad 40. lat życia w USA arty?cie udało się zrealizować jednak kilka filmów, z których każdy jest niewątpliwym arcydziełem. Za opus magnum Lye'a uznaje się rozpoczęty w 1958 a ukończony w 1979 roku, na rok przed ?miercią artysty, film Free Radicals. Film został wyskrobany przez artystę igłą na czystej ta?mie filmowej i przynosi w akompaniamencie afrykańskich bębnów obrazy wypełnione najprostszą, najczystszą postacią ruchu.

Len Lye był postacią niezwykle ekscentryczną, zabawną i zagadkową. Jego eksperymenty z filmem animowanym w latach 30. można porównować jedynie z równoległymi dokonaniami niemieckiego artysty Oskara Fischingera a wpływ na kolejne pokolenia animatorów jest widoczny do dzi?. Dorobkiem Lye'a zajmuje się powstała po jego ?mierci nowozelandzka fundacja, która zajmuje się także realizacją gigantycznych rze?b kinetycznych, których Len Lye zostawił szczegółowe projekty. Niezwykle wyczerpującą biografię artysty opublikował po 20. latach mrówczej pracy, w 2001 roku, członek fundacji, Roger Horrocks.
 
 Tusalava, 1929, reżyseria
Colour Box, The, 1935, reżyseria
Kaleidoscope, 1935, reżyseria
Birth of The Robot, The, 1936, reżyseria
Rainbow Dance, 1936, reżyseria
Trade Tattoo, 1937, reżyseria
N. or N.W., 1937, reżyseria
Colour Flight, 1938, reżyseria
Swinging the Lambeth Walk, 1939, reżyseria
Musical Poster, 1940, reżyseria
When the Pie was Opened, 1941, reżyseria
Kill Or Be Killed, 1942, reżyseria
Cameramen at War, 1943, reżyseria
Color Cry, 1952, reżyseria
Rhythm, 1957, reżyseria
Particles in Space, 1957, reżyseria
Free Radicals, 1958, reżyseria
Tal Farlow, 1980, reżyseria



 

Len Lye

Harry Smith
John Grierson
Harry Watt
Norman McLaren
Swinging the Lambeth Walk
Colour Box, The
Number 5 (Color abstraction. Homage to Oskar Fischinger)
Film Number 10 (Mirror Animations)
Film Number 7 (Color Study)
animacja bezpo?rednia
Kino awangardowe w międzywojennej Angli
G.P.O. Film Unit


3CINEMA | Ludzie | Len Lye