Poniedziałek, 18 marca 2019 
 Len Lye
 
ur. 4.07.1981 w Christchurch (Nowa Zelandia), zm. maju 1980 w Warwick (USA)
narodowość: NWZ
 
 Fragmenty ta?m filmowych Len Lye`a (1) Fragmenty ta?m filmowych Len Lye`a (2) Len Lye przy pracy Len Lye przy pracy

Len Lye to jeden z najbardziej ekscentrycznych i jeszcze do niedawna niedocenianych artystów XX wieku. Urodzony w robotniczej rodzinie w kolonialnej Nowej Zelandii Lye szybko zako?czy? edukacj? i odda? si? podró?owaniu po otaczaj?cych Now? Zelandi? dziewiczych wyspach po?udniowego Pacyfiku. "Prymitywna" kultura, sztuka i rytua?y, z którymi si? tam zetkn?? mia?y mie? du?y wp?yw na jego przysz?? twórczo??. M?odego Lena od dzieci?stwa fascynowa?y dwie rzeczy - sztuka i ruch, tote? gdy us?ysza? o europejskim moderni?mie a w szczególno?ci o manifestach futurystów, nie waha? si? podj?? trudu 9-tygodniowego rejsu do Europy.

W Londynie m?ody Lye szybko wsi?kn?? w ?rodowisko tamtejszej awangardy, by? cz?onkiem kilku grup artystycznych, uczestniczy? w kilku wa?nych zbiorowych wystawach, w tym pokazie surrealistów. W tym czasie artysta malowa? obrazy ??cz?ce zdobycze modernizmu z organiczn? estetyk? sztuki Oceanii. Dzi?ki pomocy przyjació? zrealizowa? swój pierwszy film, Tusalava. Film sta? si? dla artysty idealnym ?rodkiem spe?nienia w?asnej obsesji, wprawienia sztuki w ruch. Talent m?odego Nowozelandczyka zauwa?y? prowadz?cy produkuj?c? filmy reklamowe i dokumentalne firm? G.P.O. Film Unit John Grierson. W GPO Lye rozpocz?? eksperymenty w tworzeniem filmów bez u?ycia kamery, rysuj?c je bezpo?rednio na ta?mie filmowej. Pierwszym efektem tych eksperymentów by? powsta?y w 1935 roku Colour Box, The. W kolejnych filmach dla GPO Lye eksperymentowa? z monta?em oraz ró?nymi formami animacji, mieszaj?c je cz?sto w zaskakuj?cy sposób w poszczególnych filmach. Obok filmów w ca?o?ci r?cznie malowanych Lye wykorzystywa? animacj? lalkow? (Birth of The Robot, The) i kolorowany r?cznie klasyczny film przedstawiaj?cy (Rainbow Dance). Jako ?cie?k? d?wi?kow? wykorzystywa? cz?sto motywy jazzowe, wspó?graj?ce z uwolnion?, improwizowan? form? swoich filmów. Kolorowe, ?ywe filmy Lye'a cz?sto wykorzystywane by?y jako urozmaicenie ci??szych, czarno-bia?ych dokumentów produkowanych przez GPO.

Po wojne Lye, jak wielu artystów, przeniós? si? do Stanów Zjednoczonych. Utraciwszy sponsora w postaci GPO nie by? w stanie zebra? odpowiednich funduszy na realizacj? swoich filmów i skierowa? si? ku rze?bie kinetycznej - innej formie ??cz?cej sztuk? i ruch. Przez ponad 40. lat ?ycia w USA arty?cie uda?o si? zrealizowa? jednak kilka filmów, z których ka?dy jest niew?tpliwym arcydzie?em. Za opus magnum Lye'a uznaje si? rozpocz?ty w 1958 a uko?czony w 1979 roku, na rok przed ?mierci? artysty, film Free Radicals. Film zosta? wyskrobany przez artyst? ig?? na czystej ta?mie filmowej i przynosi w akompaniamencie afryka?skich b?bnów obrazy wype?nione najprostsz?, najczystsz? postaci? ruchu.

Len Lye by? postaci? niezwykle ekscentryczn?, zabawn? i zagadkow?. Jego eksperymenty z filmem animowanym w latach 30. mo?na porównowa? jedynie z równoleg?ymi dokonaniami niemieckiego artysty Oskara Fischingera a wp?yw na kolejne pokolenia animatorów jest widoczny do dzi?. Dorobkiem Lye'a zajmuje si? powsta?a po jego ?mierci nowozelandzka fundacja, która zajmuje si? tak?e realizacj? gigantycznych rze?b kinetycznych, których Len Lye zostawi? szczegó?owe projekty. Niezwykle wyczerpuj?c? biografi? artysty opublikowa? po 20. latach mrówczej pracy, w 2001 roku, cz?onek fundacji, Roger Horrocks.
 
 Tusalava, 1929, reżyseria
Colour Box, The, 1935, reżyseria
Kaleidoscope, 1935, reżyseria
Birth of The Robot, The, 1936, reżyseria
Rainbow Dance, 1936, reżyseria
Trade Tattoo, 1937, reżyseria
N. or N.W., 1937, reżyseria
Colour Flight, 1938, reżyseria
Swinging the Lambeth Walk, 1939, reżyseria
Musical Poster, 1940, reżyseria
When the Pie was Opened, 1941, reżyseria
Kill Or Be Killed, 1942, reżyseria
Cameramen at War, 1943, reżyseria
Color Cry, 1952, reżyseria
Rhythm, 1957, reżyseria
Particles in Space, 1957, reżyseria
Free Radicals, 1958, reżyseria
Tal Farlow, 1980, reżyseria



 

Len Lye

Harry Smith
John Grierson
Harry Watt
Norman McLaren
Swinging the Lambeth Walk
Colour Box, The
Number 5 (Color abstraction. Homage to Oskar Fischinger)
Film Number 10 (Mirror Animations)
Film Number 7 (Color Study)
animacja bezpo?rednia
Kino awangardowe w mi?dzywojennej Angli
G.P.O. Film Unit


3CINEMA | Ludzie | Len Lye