Środa, 8 września 2010

Len Lye   ur. 4.07.1981 w Christchurch (Nowa Zelandia), zm. maju 1980 w Warwick (USA) narodowość: NWZ     Len Lye to jeden z najbardziej ekscentrycznych i jeszcze do niedawna niedocenianych artystów XX wieku. Urodzony w robotniczej rodzinie w kolonialnej Nowej Zelandii Lye szybko zakończył edukację i oddał się podróżowaniu po otaczajšcych Nowš Zelandię dziewiczych wyspach południowego Pacyfiku. "Prymitywna" kultura, sztuka i rytuały, z którymi się tam zetknšł miały mieć duży wpływ na jego przyszłš twórczo?ć. Młodego Lena od dzieciństwa fascynowały dwie rzeczy - sztuka i ruch, toteż gdy usłyszał o europejskim moderni?mie a w szczególno?ci o manifestach futurystów, nie wahał się podjšć trudu 9-tygodniowego rejsu do Europy. W Londynie młody Lye szybko wsišknšł w ?rodowisko tamtejszej awangardy, był członkiem kilku grup artystycznych, uczestniczył w kilku ważnych zbiorowych wystawach, w tym pokazie surrealistów. W tym czasie artysta malował obrazy łšczšce zdobycze modernizmu z organicznš estetykš sztuki Oceanii. Dzięki pomocy przyjaciół zrealizował swój pierwszy film, Tusalava. Film stał się dla artysty idealnym ?rodkiem spełnienia własnej obsesji, wprawienia sztuki w ruch. Talent młodego Nowozelandczyka zauważył prowadzšcy produkujšcš filmy reklamowe i dokumentalne firmę G.P.O. Film Unit John Grierson. W GPO Lye rozpoczšł eksperymenty w tworzeniem filmów bez użycia kamery, rysujšc je bezpo?rednio na ta?mie filmowej. Pierwszym efektem tych eksperymentów był powstały w 1935 roku Colour Box, The. W kolejnych filmach dla GPO Lye eksperymentował z montażem oraz różnymi formami animacji, mieszajšc je często w zaskakujšcy sposób w poszczególnych filmach. Obok filmów w cało?ci ręcznie malowanych Lye wykorzystywał animację lalkowš (Birth of The Robot, The) i kolorowany ręcznie klasyczny film przedstawiajšcy (Rainbow Dance). Jako ?cieżkę d?więkowš wykorzystywał często motywy jazzowe, współgrajšce z uwolnionš, improwizowanš formš swoich filmów. Kolorowe, żywe filmy Lye'a często wykorzystywane były jako urozmaicenie cięższych, czarno-białych dokumentów produkowanych przez GPO. Po wojne Lye, jak wielu artystów, przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Utraciwszy sponsora w postaci GPO nie był w stanie zebrać odpowiednich funduszy na realizację swoich filmów i skierował się ku rze?bie kinetycznej - innej formie łšczšcej sztukę i ruch. Przez ponad 40. lat życia w USA arty?cie udało się zrealizować jednak kilka filmów, z których każdy jest niewštpliwym arcydziełem. Za opus magnum Lye'a uznaje się rozpoczęty w 1958 a ukończony w 1979 roku, na rok przed ?mierciš artysty, film Free Radicals. Film został wyskrobany przez artystę igłš na czystej ta?mie filmowej i przynosi w akompaniamencie afrykańskich bębnów obrazy wypełnione najprostszš, najczystszš postaciš ruchu. Len Lye był postaciš niezwykle ekscentrycznš, zabawnš i zagadkowš. Jego eksperymenty z filmem animowanym w latach 30. można porównować jedynie z równoległymi dokonaniami niemieckiego artysty Oskara Fischingera a wpływ na kolejne pokolenia animatorów jest widoczny do dzi?. Dorobkiem Lye'a zajmuje się powstała po jego ?mierci nowozelandzka fundacja, która zajmuje się także realizacjš gigantycznych rze?b kinetycznych, których Len Lye zostawił szczegółowe projekty. Niezwykle wyczerpujšcš biografię artysty opublikował po 20. latach mrówczej pracy, w 2001 roku, członek fundacji, Roger Horrocks.     Tusalava, 1929, reżyseria Colour Box, The, 1935, reżyseria Kaleidoscope, 1935, reżyseria Birth of The Robot, The, 1936, reżyseria Rainbow Dance, 1936, reżyseria Trade Tattoo, 1937, reżyseria N. or N.W., 1937, reżyseria Colour Flight, 1938, reżyseria Swinging the Lambeth Walk, 1939, reżyseria Musical Poster, 1940, reżyseria When the Pie was Opened, 1941, reżyseria Kill Or Be Killed, 1942, reżyseria Cameramen at War, 1943, reżyseria Color Cry, 1952, reżyseria Rhythm, 1957, reżyseria Particles in Space, 1957, reżyseria Free Radicals, 1958, reżyseria Tal Farlow, 1980, reżyseria

Len Lye Harry Smith John Grierson Harry Watt Norman McLaren Swinging the Lambeth Walk Colour Box, The Number 5 (Color abstraction. Homage to Oskar Fischinger) Film Number 10 (Mirror Animations) Film Number 7 (Color Study) animacja bezpo?rednia Kino awangardowe w międzywojennej Angli G.P.O. Film Unit