Środa, 16 października 2019 
 Maya Deren
 
ur. 29.04.1917 w Kijowie (Ukraina), zm. 13.10.1961 w Nowym Jorku (USA)
narodowość: USA
 
 Najwa?niejsza artystka powojennej ameryka?skiej awangardy filmowej.

Rodzina Mayi Deren (Eleonory Derenkowskiej) przyby?a do Stanów Zjednoczonych w 1922 roku uciekaj?c przed pogromami ?ydów na Ukrainie. Eleonora, córka psychiatry i artystki studiowa?a dziennikarstwo, politologi? i literatur? angielsk? na nowojorskim Syracuse University. Podczas studiów artystka udziela?a si? w lewicowych organizacjach politycznych, wspó?pracowa?a tak?e m.in. z Kathy Dunham, czarnoskór? antropolog i tancerk?, która jako pierwsza upowszechnia?a w Stanach kultur? Karaibów.

Fascynacja artystki fotografi? i ruchem skierowa?a j? w stron? filmu. W 1943 podczas pracy nad pierwszym filmem, na sugesti? m??a, czeskiego artysty Aleksandra Hammida, Eleonora zmieni?a imi? i nazwisko na Maya Deren. Maya znaczy tyle co Iluzja.

Powsta?y film, (Sid?a popo?udnia) sta? si? kluczow? pozycj? ameryka?skiej powojennej awangardy filmowej i najbardziej znanym filmem artystki. Niezwykle osobisty film wykorzystuje uzupe?nione przez bardzo kobiece i poetyckie elementy w?tki penetrowane przez europejskich surrealistów. W filmie tym Deren po raz pierwszy zainicjowa?a to co nazywa?a wertykalnym podej?ciem do kina, które w przeciwie?stwie do typowgo, horyzontalnego, narracyjnego typu kina, rozwija w czasie niczym poezja, jedynie krótki moment, odczucie, stan umys?u.

W nast?pnych latach Deren zrealizowa?a kilka krótkich filmów kontynuuj?cych tropy pierwszego filmu i rozwijaj?ce je o studia ta?ca, przy których wspó?pracowali arty?ci tej miary co John Cage, Anais Nin czy Marcel Duchamp. Równocze?nie artystka prowadzi?a intensywn? dzia?alno?? organizacyjn?, pisa?a teoretyczne teksty o filmie, wspó?tworzy?a nowojorsk? Filmmakers Cooperative.

W 1947 roku znalaz?a w kinie ?pi?cego mi?dzy krzes?ami 16-letniego japo?skiego muzyka Teji Ito, którego wzi??a do domu i po?lubi?a w nast?pnym roku. Teji Ito wspó?pracowa? przy kolejnych filmach artystki, z któr? zwi?zany by? a? do jej ?mierci. Wa?n? fascynacj? w ?yciu Mayi Deren sta?y si? haitia?skie rytua?y voodoo. W 1946 jako jedna z pierwszych kobiet otrzyma?a grant Fundacji Guggenheima, dzi?ki któremu mog?a sp?dzi? kilka lat na Haiti fotografuj?c, nagrywaj?c, filmuj?c i uczestnicz?c w rytua?ach. Setki metrów ta?my filmowej zosta?y zmontowane dopiero po ?mierci artystki w latach 70. przez Teji Ito pod tytu?em (pod tym samym tytu?em artystka opublikowa?a ksi??ke opisuj?c? rytua?y voodoo).

Zainteresowanie Deren voodoo sk?oni?o j? do zerwania z pozycj? obserwatorki i rozpocz?cia aktywnego uczestnictwa w rytuale. Po powrocie do Nowego Jorku Deren wspó?tworzy?a centra praktykowania voodoo i jako kap?anka voodoo cz?sto wpada?a w stany transu, co barwnie opisuje mi?dzy innymi Stan Brakhage.

Stanowi?a jedn? z najwa?niejszych postaci nowojorskiej bohemy lat 50., kobiet? trudn? do sklasyfikowania, zachowuj?c? niezwyk?e pok?ady energii a? do przedwczesnej ?mierci w 1961 roku.

Nie jestem chciwa. Nie chc? posi??? g?ównych cz??ci waszych dni. Bed? zadowolona je?eli przy tych rzadkich okazjach gdy prawda mo?e by? przekazana jedynie za pomoc? poezji, przywo?acie cho? jeden obraz, aur? moich filmów.
 
 Meshes of the Afternoon, 1943, reżyseria
Witch's Cradle, 1943, reżyseria
At Land, 1944, reżyseria, ,
A Study in Choreography for Camera, 1945, reżyseria
Ritual in Transfigured Time, 1945-46, reżyseria
Haitian film footage, 1947-54, reżyseria
Meditation on Violence, 1948, reżyseria
Medusa (YMHA workshop), 1949, reżyseria
Ensemble for Somnabulists (Toronto Film Society workshop), 1951, reżyseria
The Very Eye of Night, 1952-55, reżyseria
Haiku footage, 1959-60, reżyseria
Divine Horsemen: The Living Gods of Haiti, 1978,



 

Maya Deren

3CINEMA | Ludzie | Maya Deren